www.cioworldmagazine.com

 Breaking News

การส่งเสริมการพัฒนาเศรษฐกิจดิจิทัล (ตอนที่ 13) กระบวนการผลิตบนโลกกายภาพและโลกดิจิทัล

การส่งเสริมการพัฒนาเศรษฐกิจดิจิทัล (ตอนที่ 13) กระบวนการผลิตบนโลกกายภาพและโลกดิจิทัล
May 12
15:13 2016
ดร.มนู อรดีดลเชษฐ์
ดร.มนู อรดีดลเชษฐ์

คณะทำงานขับเคลื่อนนโยบายเศรษฐกิจดิจิทัล ประธานกรรมการนโยบายไอซีที มหาวิทยาลัยศรีปทุม อดีตผู้อำนวยการ สำนักงานส่งเสริมอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน)

“แนวคิดการทำธุรกิจ (Business logic) และรูปแบบธุรกิจ (Business model) ของโลกดิจิทัลและโลกกายภาพ แตกต่าง โดยเฉพาะเนื่องกระบวนการผลิต (Process of production) ที่ผู้เขียนเน้นย้ำให้เห็นว่าผลผลิตที่เกิดในโลกดิจิทัลเป็นเรื่องการใช้ความรู้ ทักษะ ข้อมูล และกำหนดขั้นตอนการทำงานของโปรแกรมคอมพิวเตอร์ ให้ลูกค้านำไปสร้างคุณค่า (Value creation)”

HPE1 662x190

อย่างที่ได้กล่าวไว้ในฉบับก่อนหน้า ต้องเข้าใจว่า สภาพแวดล้อมและคุณลักษณะของโลกกายภาพและโลกดิจิทัลแตกต่างกัน แนวคิดการทำธุรกิจ (Business logic) และรูปแบบธุรกิจ (Business model) ของทั้งสองโลกย่อมจะแตกต่างกัน โดยความแตกต่างนี้เป็นเรื่องเกี่ยวกับกระบวนการผลิต (Process of production)กระบวนการซื้อขาย (Process of purchasing หรือ exchange) และกระบวนการบริโภค (Process of consuming)

1ซึ่งเรายังอยู่ในเรื่องของ กระบวนการผลิต (Process of production) โดยฉบับที่แล้วผู้เขียนได้อธิบายถึงกระบวนการสร้าง คุณค่าในโลกยุคดิจิทัล ซึ่งเราจะมาต่อกันในฉบับนี้

วิธีทำให้ลูกค้าได้ใช้สินค้าอย่างมีคุณค่า ผู้ผลิตจะจัดหาบริการเสริมต่างๆ เพื่อสนับสนุนลูกค้ารวมทั้งการให้ความรู้และชี้แนะวิธีการใช้สินค้าและบริการให้ได้คุณค่า เช่นจัดทำคู่มือประกอบการใช้สินค้าที่เข้าใจง่าย ธุรกิจที่สามารถคิดหาวิธีบริการที่หลากหลายเสนอลูกค้าได้มากกว่าผู้อื่น เช่นบริการหลังการขาย ก็จะได้เปรียบในเชิงแข่งขัน เพราะมีโอกาสช่วยให้ลูกค้าได้คุณค่าจากการใช้สินค้าและบริการมากกว่าผู้อื่น

วิธีที่จะสร้างสรรค์บริการเพื่อสนับสนุนการใช้สินค้าและบริการจำเป็นต้องอาศัยดิจิทัลเทคโนโลยี ด้วยคุณสมบัติของดิจิทัลที่ไม่มีตัวตนทำให้ผู้ที่มีทักษะด้านสร้างสรรค์นวัตกรรมคิดค้นการบริการด้วยดิจิทัลรูปแบบต่างๆ ได้ ทำให้เกิดDensity of optionsที่จะช่วยให้การใช้สินค้าและบริการประสบผล คือได้คุณค่าตามที่มุ่งหวังไว้

ในโลกดิจิทัลที่ไม่มีสิ่งที่เป็นกายภาพ ไม่มีวัตถุดิบ ไม่มีชิ้นส่วนสิ่งที่มีคือทรัพยากรที่มองไม่เห็น (Intangible) เช่นความรู้ ทักษะ และประสบการณ์ที่อยู่ในรูป Explicit knowledge รวมทั้งข้อมูล นอกจากนี้ก็ยังมีขั้นตอนการทำงาน Activities and processes ที่ปรากฏอยู่ในรูปของโปรแกรมคอมพิวเตอร์ จึงไม่มีการผลิตสินค้าที่เป็นกายภาพหรือการบริการที่อาศัยทรัพยากรด้านกายภาพ

ผลผลิตที่เกิดในโลกดิจิทัลจึงเป็นเรื่องการใช้ความรู้ ทักษะ ข้อมูล และกำหนดขั้นตอนการทำงานของโปรแกรมคอมพิวเตอร์ พร้อมที่จะเสนอให้ลูกค้านำไปสร้างคุณค่า (Value creation)ได้ ธุรกิจเป็นผู้ออกแบบและเป็นผู้จัดหาทรัพยากรที่กล่าวทั้งหมด แต่ลูกค้าเป็นผู้ซื้อไปใช้เพื่อให้เกิดผล Luschและ Vargoเรียกการใช้ทรัพยากรที่ไม่มีตัวตนไปทำให้เกิดคุณค่าว่า การบริการ (Service)เป็นบริการที่แตกต่างจากบริการยุคเดิมในโลกกายภาพ

เพราะบริการในโลกดิจิทัลเป็นการใช้ทรัพยากรที่ไม่มีตัวตน (Intangible resources) ให้เกิดคุณค่า ในโลกดิจิทัลธุรกิจจะคิดค้นวิธีและออกแบบตลอดจนจัดหาทรัพยากรที่จำเป็นเพื่อเสนอให้ (Offer) ลูกค้านำไปใช้ให้เกิดคุณค่า ข้อเสนอหรือ Offering ที่ประกอบด้วยทรัพยากรที่ไม่มีตัวตนนี้คือเป้าหมายหลักของธุรกิจในโลกดิจิทัล ต่างกับธุรกิจในโลกกายภาพที่เน้นการผลิตสินค้าและขายสินค้า

ข้อเสนอ (Offering) ที่ลูกค้าซื้อไปสร้างคุณค่า (Value creation) นั้นมักจะใช้ร่วมกับทรัพยากรที่มีตัวตนในโลกกายภาพ (Recombine resources) แนวคิดของธุรกิจใหม่นี้ (New business logic) จึงเป็นการสร้างบริการในโลกดิจิทัลไปเสริมสินค้าและทรัพยากรที่มีตัวตนอื่นในโลกกายภาพเพื่อให้มีคุณค่าแก่ลูกค้าหรือผู้บริโภคมากยิ่งขึ้น อาทิ บริการแท็กซี่แบบใหม่ (อูเบอร์ หรือ แกรบ) ตัวอย่างที่ดีของการสร้างนวัตกรรมบริการในโลกดิจิทัลเพื่อเสริมให้การบริการแท็กซี่ในโลกกายภาพมีคุณค่าเพิ่ม ขึ้นอย่างมากในบริบทของผู้โดยสาร

การสร้างบริการด้วยดิจิทัลนอกจากช่วยเสริมการใช้สินค้าและบริการเดิมให้เกิดคุณค่าดังที่ได้กล่าวมาข้างต้น ยังเป็นนวัตกรรมบริการแบบใหม่ในโลกดิจิทัลที่มีผลให้ธุรกิจเดิมในโลกกายภาพเปลี่ยนแปลงไปโดยสิ้นเชิง จนถึงขั้นธุรกิจเดิมล่มสลายได้ ตัวอย่างเช่น

แต่เดิมเพลงถูกอัดหรือบันทึกไว้ในแผ่นซีดีซึ่งถือว่าเป็นสินค้าและถูกนำไปขายเป็นแผ่นซีดี ลูกค้าต้องซื้อซีดีทั้งแผ่นทั้งๆ ที่มีเพลงที่ชอบเพียงเพลงหรือสองเพลงเท่านั้น แต่ก็ถูกบังคับให้ต้องซื้อทั้งแผ่นในโลกดิจิทัลเพลงชุดเดียวกันถูกบันทึกเป็นดิจิทัลที่ผู้ซื้อเลือก ซื้อได้ด้วยโปรแกรมคอมพิวเตอร์เป็นรายเพลงและชำระเงินตามจำนวนเพลงที่ต้องการ การเลือกเพลง การสั่งซื้อเพลง ดาวโหลดเพลงบันทึกไว้ในเครื่องเล่นของผู้ซื้อ และการชำระเงิน

เป็นกระบวนการที่ทำผ่านระบบออนไลน์ในโลกดิจิทัล ถือว่าทั้งหมดเป็นกระบวนการที่ถูกนำมารวมกัน (Re-combine) เพื่อสร้างคุณค่าให้แก่ลูกค้า (ประหยัดเงินที่ไม่ต้องสิ้นเปลืองเงินกับเพลงที่ไม่ต้องการ สามารถซื้อและดาวโหลดเพลงได้ผ่านอุปกรณ์พกพาเช่นโทรศัพท์มือถือได้ทุกที่ทุกเวลา ทั้งประหยัด สะดวก และทันใจ) กระบวนการนี้ถือได้ว่าเป็น “การบริการ (Service)” ในบริบทของการทำธุรกรรมแบบออนไลน์

ในโลกกายภาพที่ขายเพลงแบบเดิม เพลงชุดหนึ่งๆ ถือเป็นสินค้าและถูกขายเป็นสินค้า แต่ในโลกดิจิทัล เพลงชุดเดียวกันนี้กลายเป็นส่วนหนึ่งของการให้บริการที่ทำให้เกิดคุณค่า (Value) คือประหยัด สะดวก และรวดเร็วทันใจ การคิดค้นกระบวนการที่สร้างคุณค่าผ่านระบบออนไลน์ทั้งหมดนี้ถือได้ว่าเป็น นวัตกรรมบริการ (Service Innovation)การบริการรูปแบบใหม่ที่ให้คุณค่าแก่ผู้บริโภคมากมีผลให้ผู้บริโภคทั่วทั้งโลกซื้อสินค้าที่เป็นแผ่นซีดีลดน้อยลง จนทำให้ธุรกิจเดิมที่จำหน่ายเพลงเป็นสินค้าต้องเร่งรีบเปลี่ยนรูปแบบธุรกิจใหม่ให้เป็นบริการดิจิทัลแทน มิฉะนั้นธุรกิจเดิมก็จะไม่สามารถอยู่ต่อเพราะแข่งขันกับรูปแบบธุรกิจใหม่นี้ไม่ได้

ดิจิทัลหมายถึงอะไรกันแน่
ถ้าถามว่า “ดิจิทัล” คืออะไรจะมีคนจำนวนหนึ่งเข้าใจว่าดิจิทัลเป็นเรื่องเกี่ยวกับเทคโนโลยีใหม่ๆ เช่นอินเทอร์เน็ตไร้สายความเร็วสูง อุปกรณ์พกพาหลากหลายชนิด ฯลฯสำหรับบางกลุ่มดิจิทัลอาจหมายถึงการสร้างความใกล้ชิดกับลูกค้าทำให้ลูกค้ามีส่วนร่วมในกิจการมากขึ้นโดยอาศัยกลุ่มสื่อสังคมที่นิยมใช้กันอยู่ทั่วไป

แต่ก็มีจำนวนไม่น้อยที่มองดิจิทัลเป็นโอกาสใหม่ที่จะช่วยพัฒนาธุรกิจสู่ตลาดใหม่ที่คนส่วนใหญ่ยังไปไม่ถึง เช่นธุรกิจบริการแท็กซี่แบบใหม่ (Uber, Grabtaxi, etc.)ความเข้าใจดิจิทัลที่มีหลากหลายรูปแบบนี้เป็นผลจากการมองต่างมุมกันแต่ที่แน่นอนดิจิทัลมีศักยภาพที่จะพาเราไปสู่การทำธุรกิจแนวใหม่และสร้างโอกาสใหม่ๆ ที่จะนำพาระบบเศรษฐกิจไปสู่อนาคตที่แข่งขันอย่างยั่งยืนได้

ในฉบับหน้า เพื่อให้เข้าใจความหมายของดิจิทัลให้ตรงกัน เราควรมองว่าดิจิทัลเป็นเทคโนโลยีสำคัญที่ช่วยขับเคลื่อนเศรษฐกิจและสังคมของศตวรรษที่ 21 เป็นเทคโนโลยีที่จะผลักดันให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในการดำรงชีวิตของมนุษย์โดยเฉพาะเปลี่ยนแปลงแนวคิดการทำธุรกิจ1) ช่วยให้เกิดความคิดใหม่ๆ ทั้งรูปแบบธุรกิจและกระบวนการทำธุรกิจและ 2) เน้นการสร้างประสบการณ์ที่ดีให้แก่ลูกค้าซึ่งจะลงรายละเอียดกันครับ

Related Articles

0 Comments

No Comments Yet!

There are no comments at the moment, do you want to add one?

Write a comment

Write a Comment

BannerWeb_CIOworld_3

Like Us On Facebook

Newsletters

ลงทะเบียนรับข่าวสารจาก CIOWorldMagazine.com

Categories