www.cioworldmagazine.com

 Breaking News

ปัจจัยความสำเร็จของการพัฒนาเศรษฐกิจโดยรัฐเป็นผู้ชี้นำ

ปัจจัยความสำเร็จของการพัฒนาเศรษฐกิจโดยรัฐเป็นผู้ชี้นำ
February 06
12:01 2015

“ผู้เขียนได้เขียนถึงการพัฒนาเศรษฐกิจโดยรัฐเป็นผู้ชี้นำมาต่อเนื่อง 2 บทความก่อนหน้า ทั้งเหตุผล วิเคราะห์ข้อดี จุดอ่อน ในฉบับนี้จะพูดถึงปัจจัยความสำเร็จของแนวคิดดังกล่าว ผ่านประสบการณ์และการวิเคราะห์ในสายตาผม”

HPE1 662x190

การพัฒนาเศรษฐกิจโดยรัฐเป็นผู้ชี้น้ำ เป็นทิศทางในการพัฒนาประเทศแนวทางหนึ่งที่ประเทศไทยให้ความสนใจ เพราะเห็นหลายประเทศที่นำแนวทางนี้มาใช้แล้วประสบความสำเร็จ เช่น ประเทศในเอเชียตะวันออก อาทิ ญี่ปุ่น ไต้หวัน เกาหลีใต้ อย่างไรก็ตาม มีอีกหลายประเทศที่ดำเนินนโยบายในลักษณะดังกล่าวกลับล้มเหลว เช่น ประเทศในแอฟริกาและละตินอเมริกา ซึ่งสาเหตุที่ทำให้แต่ละประเทศประสบความสำเร็จ และล้มเหลว เมื่อวิเคราะห์แล้ว ผมพบ “ปัจจัยความสำเร็จของการพัฒนาเศรษฐกิจโดยรัฐเป็นผู้ชี้นำ” 4 ประการ ดังนี้

ประการที่หนึ่ง ความเข้มแข็ง ชัดเจน และมุ่งมั่น จะทำให้เป้าหมายสำเร็จของผู้นำทางการเมือง

ประเทศที่ประสบความสำเร็จในการพัฒนาโดยรัฐเป็นผู้ชี้นำนั้นมีองค์ประกอบที่สำคัญ ได้แก่ (1) กระบวนการพัฒนาและทิศทางการพัฒนาได้รับการชี้นำโดยรัฐ ที่มีความชัดเจน (2) แผนการพัฒนาประเทศได้รับการพิจาณาอย่างมีเหตุมีผล (rational) เน้นที่ผลประโยชน์ของประเทศเป็นหลัก และ (3) รัฐบาลต้องมีความเข้มแข็ง ไม่เกิดความแตกแยกกันภายในของผู้นำทางการเมือง เพื่อให้การดำเนินนโยบายเป็นไปอย่างต่อเนื่อง

ประการที่สอง การมีสมรรถนะและมีอิสระของระบบราชการ

ความสำเร็จของการพัฒนาที่รัฐเป็นผู้ชี้นำเกิดจากการมีระบบราชการที่มีสมรรถนะและมีอิสระ กล่าวคือ (1) ข้าราชการเป็นนักวิชาการด้านนโยบายเศรษฐกิจหรือเทคโนแครต และข้าราชการที่อยู่ในระบบราชการ มีบทบาทหลักอย่างเต็มที่ในการกำหนดนโยบายและดำเนินการเพื่อนำไปสู่การบรรลุเป้าหมายของการพัฒนา และ (2) ระบบราชการไม่เปิดช่องให้กลุ่มผู้ถืออำนาจรัฐสามารถแสวงหาผลประโยชน์ส่วนตน แต่สามารถปรับเปลี่ยนผลประโยชน์ของผู้ถืออำนาจรัฐให้สอดคล้องกับผลประโยชน์ของประเทศ

ตัวอย่างหน่วยงานดังกล่าว เช่น กระทรวงการค้าระหว่างประเทศและอุตสาหกรรม (Ministry of International Trade and Industry: MITI) ของประเทศญี่ปุ่น คณะกรรมการวางแผนเศรษฐกิจ (Economic Planning Board: EPB) ของประเทศเกาหลีใต้ สภาพัฒนาและวางแผนเศรษฐกิจ (Council of Economic Planning and Development: CEPD) และสำนักงานพัฒนาอุตสาหกรรม (Industrial Development Bureau: IDB) ของประเทศไต้หวัน เป็นต้น

ประการที่สาม ความเป็นเอกภาพที่ปราศจากการครอบงำ

การพัฒนาเศรษฐกิจโดยรัฐเป็นผู้ชี้นำมีแบบแผนและการดำเนินนโยบายที่สอดคล้องและผสานกันกับภาคธุรกิจและภาคอุตสาหกรรมอย่างเป็นเอกภาพ โดยผู้นำทางการเมืองควรมีกระบวนการรับฟังความคิดเห็นแนวทางหรือมุมมองตลอดจนการรับฟังคำปรึกษาจากภาคธุรกิจ

ในขณะเดียวกันกระบวนการการกำหนดนโยบายของรัฐต้องเป็นอิสระจากการครอบงำของกลุ่มผลประโยชน์หรือแรงกดดันจากบางกลุ่ม อาทิ ภาคธุรกิจเอกชนที่ประสงค์ขอความช่วยเหลือจากรัฐ โดยเฉพาะในรูปแบบของการอุดหนุนและการขอยกเว้นกฎระเบียบหรือการหลีกเลี่ยงกฎหมาย เป็นต้น ทั้งนี้เพื่อให้เกิดความร่วมมือกันในการทำงานของภาครัฐ ภาคธุรกิจ และภาคประชาสังคม ตามเป้าหมายและนโยบายการพัฒนาได้อย่างมีอิสระแท้จริง

ประการที่สี่ นโยบายอุตสาหกรรมแบบก้าวหน้า

การพัฒนาเศรษฐกิจโดยรัฐเป็นผู้ชี้นำมีนโยบายอุตสาหกรรมที่แน่นอน และกำหนดทิศทางการพัฒนาอุตสาหกรรมตามลำดับขั้น (sequencing) ดังตัวอย่างการพัฒนาอุตสาหกรรมของญี่ปุ่น ไต้หวัน และเกาหลีใต้ ที่มีลักษณะเด่น คือ (1) รัฐสามารถกำหนดขั้นตอนในการพัฒนาอุตสาหกรรม การพัฒนาจากอุตสาหกรรมทดแทนการนำเข้าไปสู่อุตสาหกรรมที่มุ่งเน้นการส่งออก

และการพัฒนาจากอุตสาหกรรมที่ใช้แรงงานเข้มข้นไปสู่อุตสาหกรรมที่มุ่งเน้นการใช้เทคโนโลยีและความรู้เข้มข้น เช่น การเปลี่ยนจากอุตสาหกรรมสิ่งทอสู่อุตสาหกรรมเครื่องใช้ไฟฟ้า รถยนต์ เหล็กกล้า การต่อเรือ ปิโตรเคมี เป็นต้น และ (2) รัฐมีบทบาทสำคัญในการส่งเสริมการวิจัยและพัฒนา เพื่อใช้ในการปรับปรุงประสิทธิภาพและยกระดับเทคโนโลยีในการผลิตของภาคอุตสาหกรรม

1

 

จะเห็นได้ว่า การที่ประเทศจะประสบความสำเร็จในการพัฒนาเศรษฐกิจ ไม่ได้เกิดจากกลุ่มคนกลุ่มใดเพียงกลุ่มหนึ่ง แต่ละภาคส่วนต้องมีส่วนช่วยกันในการผลักดัน และสนับสนุน ทำบทบาทของตนเองอย่างเต็มที่ โดยเห็นแก่ผลประโยชน์ของประเทศ มากกว่าผลประโยชน์ของพวกพ้องใกล้ชิด

1

ผู้เขียน ศ.ดร.เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์
นักวิชาการอาวุโส

มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด

Related Articles

0 Comments

No Comments Yet!

There are no comments at the moment, do you want to add one?

Write a comment

Write a Comment

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

BannerWeb_CIOworld_3

Like Us On Facebook

Facebook Pagelike Widget

Categories

Newsletters

ลงทะเบียนรับข่าวสารจาก CIOWorldMagazine.com